dla studenta,  fonetyka,  gramatyka współczesna

Fonetyka – podstawowe pojęcia i definicje

Nauka fonetyki nie może obyć się bez znajomości (i rozumienia!) podstawowych pojęć i definicji. Przedstawiamy zbiór najważniejszych z nich z prostym wyjaśnieniem.

Fonetyka – ważne pojęcia

Głoska

Głoska to konkretna dźwiękowa realizacja fonemu.

Fonem

Fonem to abstrakcyjne pojęcie realizowane w mowie przez głoski.

Litera

Litera to znak graficzny, który może być jednaki dla kilku głosek.

Allofon

Allofony to różne głoski będące realizacją tego samego fonemu. 

Sylaba

Sylaba – zwana także zgłoską – to element struktury wyrazu składający się z co najmniej jednej samogłoski. Sylaby dzielimy na:

  • otwarte – zakończone samogłoską
  • zamknięte – zakończone spółgłoską.

Różnice między głoskami – co od nich zależy?

Wysokość dźwięku

Wysokość dźwięku zależna jest od częstotliwości dźwięku. Zależy też od długości wiązadeł. Głos najwyższy mają noworodki, potem kobiety, a najniższy mężczyźni.

Natężenie dźwięku

Natężenie dźwięku wpływa na jego głośność.

Barwa dźwięku

Barwa dźwięku różnicuje akustycznie głównie samogłoski. 

Regularność tonu

Regularność tonu – jeżeli poprawna, wychodzi czysty dźwięk, jeżeli nie jest poprawna – słyszymy szmer. 

Częstotliwość

Częstotliwość wpływa na wysokość głosu i słyszalność (brzmienie).

Samogłoski a spółgłoski

Kontrasty między samogłoskami dotyczą głównie ich barwy. Sam sposób artykulacji jest podobny dla ogółu samogłosek. Występuje tu znaczna różnica pomiędzy samogłoskami a spółgłoskami, ponieważ spółgłoski mogą być bardzo zróżnicowane pod względem sposobu artykulacji oraz dźwięczności (czego nie zauważymy w grupie samogłosek).


Bibliografia

M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1997.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.