teoria tekstu

K. Paroń – Rzeczywistość to metafora (…). Streszczenie

Poniższy tekst nie jest żadnym opracowaniem naukowym. Najważniejsze moim zdaniem tezy z artykułu wynotowałam na własne (studenckie) potrzeby.

K. Paroń – Rzeczywistość to metafora – próba kognitywnej analizy metafor w felietonach J. Urbana

metafora – najbardziej podstawowy mechanizm komunikacyjny

rodzaje metafor: metonimie, synekdochy, peryfrazy, hiperbole, animizacja, personifikacje

metafora – narzędzie poznawcze umożliwiające nazywanie świata

Metafory pojęciowe powstają na skutek powiązania domen pojęciowych – jedna to domena docelowa, a druga to domena źródłowa (czyli podstawa metaforycznego rzutowania).

Podział metafor G. Lakoffa i M. Johnsona

orientacyjne – jedno pojęcie nadaje orientację przestrzenną innym pojęciom, np. więcej to w górę, przyszłość to do przodu, uporządkowanie liniowe

ontologiczne – urzeczowienie nierzeczywistych bytów, konceptualizacja zjawisk omawiane sfery jako osób, rzeczy bądź substancji, np. umysł to rzecz, człowiek to pojemnik

strukturalne – pojęcie nadaje strukturę metaforyczną innemu pojęciu, np. argumentowanie to wojna w felietonach metaforyzowanie pozwala na wyrażenie indywidualnego punktu widzenia i staje się środkiem perswazji

Przykłady schematów metafor pojęciowych:

metafory orientacyjne:

  • WIĘCEJ TO W GÓRĘ, WIĘCEJ TO WYŻEJ (np.: wymuszone podwyżki płac)
  • PRZYSZŁOŚĆ TO DO PRZODU (np.: Polska to do przodu)

metafory ontologiczne:

  • CZŁOWIEK TO POJEMNIK (np.: bezustannie wcierają w siebie kremy
  • CIAŁO W POJEMNIKU (np.: jestem zamknięty w przestrzeni)
  • DOM TO POJEMNIK (np.: mózg zostawia się w domu)
  • RZECZYWISTOŚĆ TO CHOROBA (np.: lekarze leczą chore społeczeństwo)

metafory strukturalne:

  • ARGUMENTOWANIE TO WOJNA
  • POLITYKA TO TEATR (np.: grać rolę grzecznej opozycji)
  • POLITYKA TO AKTOR (np.: kandydował do roli politycznego amanta)
  • POLSKA TO TEATR (np.: Polska stała się przedstawieniem)
  • OLITYKA TO GRA (np.: PiS i PO siadają do pokera)
  • POLITYK TO ZWIERZĘ (np.: Tusk nosi maskę owcy, ale wystają mu kły wilka)
  • POLITYKA TO WOJNA (np.: prawica wojowała z minionym ustrojem)
  • POLITYK TO WÓDZ (np.: Kaczyński wyrósł na wodza)
  • PATRIOTYZM TO SPORT (np.: patrioci walczą na trybunach)

Bibliografia:

K. Paroń, Rzeczywistość to metafora – próba kognitywnej analizy metafor w felietonach J. Urbana, [w:] http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.hdl_11089_2220/c/katarzyna_paron.pdf, dostęp: 5.04.2020.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.