Przedstawiamy wykaz łacińskich skrótów i ich polskich odpowiedników w zakresie wyrazów niezbędnych do użycia w pracy naukowej w przypisach albo bibliografii.

Przy pisaniu jakiejkolwiek niewielkiej pracy naukowej (choćby na zaliczenie w liceum czy pracy pisemnej na konkurs kuratoryjny) a także przy większych pracach badawczych (pracy licencjackiej i magisterskiej) powołujemy się na czyjeś słowa, wyniki badań i spostrzeżenia. Ze względu na podlegające ochronie prawo autorskie za każdym razem, kiedy korzystamy z czyjegoś dorobku, musimy podać źródło danego cytatu, jego parafrazy albo konkretnych danych liczbowych, które opisujemy.

Wiele problemów sprawiają nie tylko same zasady tworzenia przypisów, ale i łacińskie oraz polskie skróty w nich obecne.

Skróty i wyrażenia łacińskie

  • ibidem – tamże (to samo, co w przypisie powyżej)
  • op. cit. – dzieło cytowane (ten sam utwór)
  • lot. cit. – miejsce cytowane (to samo miejsce)
  • idem – tenże/tegoż (ten sam autor, tego samego autora)
  • eadem – taż/tejże (ten sama autorka, tej samej autorki)
  • eidem/iidem – ciż (ci sami autorzy)
  • eaedem – też (te same autorki)

Skróty i wyrażenia polskie

  • tamże (bez skrótu)
  • dz. cyt. – dzieło cytowane
  • tenże (ten sam autor)
  • tegoż (tego samego autora)
  • taż (ta sama autorka)
  • tejże (tej samej autorki)
  • ciż (ci sami autorzy)
  • też (te same autorki)

Uwaga! W obrębie jednej pracy możemy posługiwać się tylko jednym typem skrótów. Nie istnieje wyższość jednego rodzaju skrótów nad drugimi, ale najważniejsza jest konsekwencja.

Jeżeli zdecydujemy się na skrót ibidem, to już w całej pracy musimy zawrzeć skróty i wyrażenia po łacinie – nie może się wtedy zdarzyć żaden polski skrót z powyższej listy. Jeżeli zaś zdecydujemy się na skróty i wyrażenia polskie, nie możemy mieszać ich z łaciną.

Tenże czy tegoż, tejże czy taż?

Przy polskich skrótach istnieje też jeszcze jedna ważna zasada – nie możemy pomylić skrótów tenże/tegoż oraz tejże/taż, które w języku polskim mają zupełnie dwa różne znaczenia.

Zaimków tenże i taż używamy tylko w pozycji inicjalnej, czyli na początku przypisu bibliograficznego. Przykład:

  1. A. Wilkoń, Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, Katowice 1987.
  2. Tenże, Spójność i struktura tekstu : wstęp do lingwistyki tekstu, Kraków 2002.

Zaimków tegoż i tejże używamy w środku przypisu po przyimku [w:], który zawsze oddziela źródło właściwe od miejsca, w którym można je znaleźć (na przykład artykuł naukowy w książce, w której dostępne są także inne artykuły albo wiersz Mickiewicza w całym tomiku wierszy Mickiewicza). Przykład:

  1. R. Sioma, Dwa teatry jednej rzeczywistości [w:] idem, Niewinność i doświadczenie. O komediopisarstwie Jerzego Szaniawskiego, Toruń 2009. 

Jeżeli obawiamy się pomyłki na tym polu, możemy w całej pracy zastosować przypisy łacińskie. Wtedy na określenie tenże i tegoż używamy jednego słowa: idem, a zamiast dwóch wyrazów tejże i taż używamy słowa: eadem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.