Prezentujemy zarys głównych myśli artykułu naukowego Małgorzaty Czermińskiej pt.: “Autor jako producent”, którego lektura jest zazwyczaj zalecana studentom filologii polskiej w ramach przedmiotu Teoria literatury. Tekst ma oczywiście charakter skrótowy i wybiórczy – zainteresowanym dokładniejszymi informacjami polecamy zapoznanie się z oryginałem pracy badacza, który jest dostępny w źródle podanym w bibliografii na końcu tekstu. 

Poniższy plik zawiera streszczenie artykułu w formie graficznej – idealne do wydruku i szybkiej powtórki. Pobierz notatkę w formacie pdf:

M. Czermińska – Autobiograficzny trójkąt.pdf

Jeżeli cokolwiek z pliku wzbudza Twoje wątpliwości lub jest kwestia, której – mimo opisu – nie rozumiesz, zadaj pytanie w komentarzu. Odpowiemy maksymalnie w ciągu 24 godzin.

M. Czermińska – Autobiograficzny trójkąt – streszczenie

Małgorzata Czermińska wydziela trzy modele autobiografizmu.

Modele autobiografizmu

1) Świadectwo – postawa ekstrawertywna:

  • świadek osobiście uczestniczący w zdarzeniach
  • dokładny przekaz zaobserwowanych faktów, zaobserwowanych rozmów
  • relacja epicka, centrum: to, co przedstawione

Relacja: “ja” – świat

2) Wyznanie – postawa intrawertywna

  • sięganie di głębin duszy
  • “ja” przypomina to “ja” liryczne z poezji
  • proces samopoznania
  • postawa egotyczna lub narcystyczna

Relacja: “ja” – “ja”

3) Wyzwanie – rzucone czytelnikowi

  • pierwsza realizacja: dziennik Gombrowicza
  • rewolucyjne odkrycie – wynajduje taki rodzaj autobiograficznej narracji, że nie dominuje w niej ani świat, ani “ja” – dominuje tylko zwracanie się do “ty”

Relacja: “ja” – “ty”

Wymienność postaw w obrębie jednego gatunku:

  1. Dziennik bez głosek – A. Wata
  2. Wspomnienia starobielskie – Józefa Czapskiego

Źródła retoryczne tych trzech postaw (świadectwa, wyznania, wyzwania):

  • o tym, że na mowę składają się trzy elementy (mówca, adresat, przedmiot mowy) mówił już Arystoteles
  • poszerzał to Buhler i analizował Jakobson

Arystoteles – trzy bieguny perswazji:

  1. Ethos – na osobę mówiącego
  2. Pathos – na poruszenie słuchaczy
  3. Logos – w mowie


Bibliografia:

Czermińska M., Autobiograficzny trójkąt: świadectwo, wyznanie i wyzwanie, [w:] eadem, Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Kraków 2000.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.