teoria literatury

M. Głowiński – 4 typy fikcji narracyjnej

Prezentujemy zarys głównych myśli artykułu naukowego Michała Głowińskiego pt.: “4 typy fikcji narracyjnej”, którego lektura jest zazwyczaj zalecana studentom filologii polskiej w ramach przedmiotu Teoria literatury. Tekst ma oczywiście charakter skrótowy i wybiórczy – zainteresowanym dokładniejszymi informacjami polecamy zapoznanie się z oryginałem pracy badacza, który jest dostępny w źródle podanym w bibliografii na końcu tekstu. 

Poniższy plik zawiera streszczenie artykułu w formie graficznej – idealne do wydruku i szybkiej powtórki. Pobierz notatkę w formacie pdf:

Michał Głowiński – 4 typy fikcji narracyjnej.pdf

Jeżeli cokolwiek z pliku wzbudza Twoje wątpliwości lub jest kwestia, której – mimo opisu – nie rozumiesz, zadaj pytanie w komentarzu. Odpowiemy maksymalnie w ciągu 24 godzin.

M. Głowiński – 4 typy fikcji narracyjnej – streszczenie

Głowiński fikcję traktuje jako składnik tekstu będący propozycją dla odbiorcy, którą musi on wziąć pod uwagę, jeśli chce utwór właściwie odebrać.

4 typy fikcji narracyjnej wg Głowińskiego

1. Fikcja mityczna

  • reprodukuje przedmiot wiary narratora i odbiorcy
  • odwołuje się do świata wierzeń
  • wyklucza dystans – zakłada pełną i bezkrytyczną identyfikację
  • nie ma nikogo do niczego przekonywać

2. Fikcja paraboliczna

  • sama w sobie nie zawiera sensów, a jest podporządkowywana znaczeniom znajdującym się ponad nią
  • dwie płaszczyzny – dopiero sens ukryty wskazuje na to, co jest ważne
  • zakłada duży dystans, bo nie jest wyposażona w znaczenia, które mają charakter ostateczny

3. Fikcja mimetyczna

  • nie zakłada pełnej identyfikacji, ale zakłada istnienie wspólnych przekonań co do tego, co jest rzeczywiste
  • wymaga od odbiorcy, by uznał, że to, co w ramach fikcji jest rzeczywiste, jest rzeczywiste
  • może być każdy typ dystansu

4. Fantastyka

  • wyznaczana przez kryterium negatywne fikcji mimestycznej
  • taka, jak mimestyczna, tylko narusza podstawową regułę dotyczącą tego, co na mocy umowy społecznej jest naprawdę rzeczywiste

Michał Głowiński definiuje również dwa dodatkowe typy fikcji narracyjnej:

5. Fikcja groteskowa

  • reguły mają charakter negatywny
  • rozłożenie tych zasad budowy fikcji, jakie w danej kulturze literackiej występują
  • konstrukcja realizuje się za pomocą destrukcji
  • zmienny dystans po stronie odbiorcy (nie jest podporządkowany wyraźnym regułom)
  • reguły krystalizują się swobodnie w różnych utworach
  • wymaga od odbiorcy uznania jej charakteru polemicznego (inaczej odbiór nie jest możliwy)

6. Metafikcja

  • konstrukcje fikcyjne, które są powtórzeniami fikcji istniejących wcześniej
  • fakt, że są powtórzeniem, są podstawowe i dla ich znaczenia i dla ich odbioru

Uwaga! Śródtytuły w tekście zostały dodane przez redaktora streszczenia i nie pochodzą od autora artykułu naukowego. 


Bibliografia:

Głowiński M., Cztery typy fikcji narracyjnej, [w:] Teoretycznoliterackie tematy i problemy, red. J. Sławiński, Wrocław 1986, s. 25–34.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.