Antroponimy to duża grupa wyrazów występujących w każdym języku – są to wyrazy określające osoby lub grupy osób. W języku polskim również występuje wiele antroponimów. Sprawdź, na jakie typy możemy je podzielić. 

Antroponimy – typy i przykłady

Wśród antroponimów mieszczą się nazwy indywidualne (poszczególnych osób) i nazwy zbiorowe (określenia grupy osób).

Reklamy

Antroponimy:

  1. imiona,
  2. nazwiska,
  3. przezwiska,
  4. pseudonimy/ksywy,
  5. przydomki,
  6. nazwy zbiorowe.

Istnieje też jednak wiele wyrazów, które nie mieszczą się w powyższym zestawieniu, a również określają człowieka, np.: mieszkańca Warszawy – warszawianina. W języku występuje problem z klasyfikacją takich wyrazów – nie wszyscy językoznawcy są przekonani, że wyrazy te powinny być uznawane za antroponimy, ponieważ w wielu językach obcych traktowane są jak zwykłe wyrazy pospolite.

Przykładowe grupy wyrazów, co do których poddaje się w wątpliwość, czy są antroponimami:

  1. nazwy narodowości (np.: Kurdowie),
  2. nazwy mieszkańców wsi (np.: zalipianin),
  3. nazwy mieszkańców osiedli/dzielnic (np.: żoliborzanin),
  4. nazwy mieszkańców miast (np.: gdynianin),
  5. nazwy mieszkańców państw (np.: Polak),
  6. nazwy hipotetycznych mieszkańców planet (np.: Wenusjanin).

Nazwy grupy etnicznej (Polacy) i przedstawicieli takich grup (Polak) to etnonimy.

Antroponimy – cechy charakterystyczne

Sfera znaczeniowa antroponimów

Antroponimy to wyrazy szczególne o tyle, że ich sfera znaczeniowa z reguły zredukowana jest do zera (nie myślimy o tym, co oznacza imię danej osoby, a jedynie określamy ją tym imieniem.

Sfera znaczeniowa antroponimów jest widoczna jedynie:

  • w przezwiskach, ksywach (np.: przezwisko Żyleta sugeruje, że mamy do czynienia z osobą niebezpieczną),
  • w dawnych typach słowotwórczych pochodzących od nazwisk, dziś już coraz rzadziej stosowanych (np.: Byczkowa to żona Byczka, a Byczkówna to jego córka).

Podział na antroponimy obligatoryjne i nieobligatoryjne

Antroponimy dzielimy także na te, które w danym języku są obligatoryjne (każdy człowiek musi je posiadać) i na nieobligatoryjne (czyli te, które można posiadać, ale nie trzeba).

W Polsce antroponimy obligatoryjne składają się z dwóch członów – każdy człowiek posiadać musi imię i nazwisko. Nieobligatoryjnie posiadać może więcej imion lub więcej nazwisk.

Nieobligatoryjne dla każdego człowieka jest również posiadanie:

  • przezwiska,
  • przydomku,
  • nazwiska herbowego.

Co ważne – taki stan językowy nie istnieje w Polsce od zarania dziejów. Staropolszczyzna wymagała od ludzi posiadania jedynie imion. Dopiero przełom wieku XIV i XV przyniósł Polakom fakultatywne elementy dodatkowe, takie jak przezwiska, przydomki i określenia odmiejscowe.

Regularne przyporządkowywanie każdemu Polakowi i imienia, i nazwiska, zawdzięczamy dopiero początkom wieku XIX.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.