Prezentujemy zarys głównych myśli artykułu naukowego Romana Ingardena pt.: “O tzw. prawdzie w literaturze”, którego lektura jest zazwyczaj zalecana studentom filologii polskiej w ramach przedmiotu Teoria literatury. Tekst ma oczywiście charakter skrótowy i wybiórczy – zainteresowanym dokładniejszymi informacjami polecamy zapoznanie się z oryginałem pracy badacza, który jest dostępny w źródle podanym w bibliografii na końcu tekstu. 

Poniższy plik zawiera streszczenie artykułu w formie graficznej – idealne do wydruku i szybkiej powtórki. Pobierz notatkę w formacie pdf:

Reklamy

R. Ingarden – O tzw. prawdzie w literaturze.pdf

Jeżeli cokolwiek z pliku wzbudza Twoje wątpliwości lub jest kwestia, której – mimo opisu – nie rozumiesz, zadaj pytanie w komentarzu. Odpowiemy maksymalnie w ciągu 24 godzin.

R. Ingarden – O tzw. prawdzie w literaturze – streszczenie

Fikcja literacka jest zbudowana z quasi-sądów.

Ingarden ostrzega przed czytelnikami, którzy mylą quasi-sądy z sądami.

Sądy od quasi-sądów odróżnia Ingarden w wielu aspektach, które wskazujemy w tabeli:

sądy

quasi-sądy

wypowiadany i odbierany na serio wypowiadany i odbierany nie na serio
odnosi się do rzeczywistości nie odnosi się do rzeczywistości
bierze się odpowiedzialność nie bierze się odpowiedzialności
trzeba móc bronić dany sąd nie trzeba bronić sądu
trzeba umieć uzasadnić sąd nie trzeba uzasadniać sądu
rości sobie prawa do prawdziwości nie rości sobie praw do prawdziwości
jest poprawne gramatycznie jest poprawne gramatycznie
rzeczywisty świat niby-świat
brak dystansu dystans

Jak widać jedynym co jest wspólne dla sądów i quasi-sądów jest to, że są poprawne gramatycznie.

W Liryce też są quasi-sądy, bo formułuje je podmiot liryczny, a nie autor (nie są to sądy autora).

Ingarden koncepcja make-believe

Koncepcja ta polega na zawieszeniu wiary czytelnika na czas czytania dzieła. Wiemy, że quasi-sądy są nieprawdziwe, a mimo wszystko na czas odbioru dzieła zawieszamy niewiarę w to.

Schematyczna budowa dzieła literackiego

  • dzieło posiada miejsca niedookreślone, które czytelnik sam wypełnia w procesie konkretyzacji
  • odbiorca wypełnia puste miejsca na przykład wiedzą, doświadczeniem
  • dzięki takiej budowie samo dzieło czytane przez odbiorcę, w różnych okresach czasu może budzić zupełnie odmienne wrażenia

Sądy w literaturze

  • czytanie na serio to błąd niskiej kultury literackiej
  • zdania sądzące mogą wystąpić w dziele o niedoborze artystycznej wartości albo w dziełach na pograniczu literatury pięknej i piśmiennictwa użytkowego

Uwaga! Śródtytuły w tekście zostały dodane przez redaktora streszczenia i nie pochodzą od autora artykułu naukowego. 


Bibliografia:

Ingarden R., O tzw. „prawdzie” w literaturze, [w:] idem, Studia z estetyki, t. 1, Warszawa 1957, s. 329–439.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.