blog,  egzamin ósmoklasisty,  poeci

Treny Kochanowskiego – streszczenie pod egzamin ósmoklasisty

Treny Jana Kochanowskiego wchodzą w obowiązkową listę lektur na egzaminie ósmoklasisty. Co trzeba o nich wiedzieć? Czy trzeba je znać na pamięć? Na których z nich się skupić? Spokojnie, odpowiem na te wszystkie pytania.😁

Przede wszystkim musisz wiedzieć, że:

  • autor trenów to Jan Kochanowski,
  • treny należą do liryki,
  • epoka, z której pochodzą, to renesans,
  • łącznie w cyklu było 19 trenów,
  • musisz znać tylko 4 treny.

A teraz w szczegółach. Obiecuję, że napiszę najkrócej, jak się da, ale jednocześnie maksymalnie skupiając się na istotnych pod kątem egzaminu detalach. 

Autor trenów – Jan Kochanowski

Autorem Trenów, które trzeba znać na Egzaminie Ósmoklasisty, jest Jan Kochanowski, jeden z największych polskich poetów. Nie można go nie pamiętać. To właściwie pierwszy taki znany polski poeta. Dlaczego pierwszy? Bo wcześniej w sumie poetów nie było. Wyjaśnię to w następnym akapicie.

Epoka – renesans

Renesans to wiek wielkich odkryć, przede wszystkim geograficznych, ale także technologicznych. Odkryto wtedy między innymi druk. Co to ma do Kochanowskiego? A no bardzo wiele! Wyobraźcie sobie, jak można wydać jakieś utwory, kiedy nie istnieje druk. Nie istnieje też oczywiście Internet.

Żeby dać komukolwiek swój utwór, trzeba by było najpierw ręcznie go przepisać, a potem dotrzeć do tej osoby, której chcemy go dać. A jak dotrzeć, jak środki transportu były jeszcze bardzo słabe? Byłoby trudno, by o naszym utworze dowiedział się ktokolwiek z naszej wsi, a co dopiero ktoś z innego miasta, czy innego kraju.

Dlatego Kochanowski trafił na dobry moment. Urodził się wtedy, kiedy wynaleziono druk i mógł swoje utwory rozpowszechniać. Dzięki temu dziś możemy czytać jego dzieła. Dzięki temu, co wynaleziono w renesansie.

Rodzaj literacki Trenów Kochanowskiego

Jeżeli chodzi o rodzaj literacki Trenów Kochanowskiego, to sprawa jest bardzo prosta. Wystarczy na nie spojrzeć. Są wierszowane (czyli mają krótkie wersy) i rymowane, czyli spełniają dwa podstawowe warunki do tego, by być liryką.

Nie musimy tego znać na pamięć. Zawsze, kiedy będzie pytanie do trenów, jakiś tren będzie zacytowany. Spojrzymy na wersy i rymy i już będziemy wiedzieli, że to na pewno liryka. Wystarczy tylko dobrze zapamiętać wyznaczniki poszczególnych rodzajów literackich.

Treny Kochanowskiego – gatunek

Liryka to rodzaj literacki. W każdym rodzaju wyróżniamy jeszcze gatunki. Z Trenami sprawa jest prosta – Kochanowski nazwał swój zbiorek… nazwą gatunku tych utworów, które w nim zamieścił. Tak więc wszystkie utwory w zbiorze “Treny” to… treny. Tak więc:

  • Treny (dużą literą) to tytuł zbioru trenów Jana Kochanowskiego,
  • treny to utwory literackie z tego zbioru.

Tren – definicja

Żadna konkretna definicja nie jest nam potrzebna do tego, by dobrze zdać egzamin ósmoklasisty. Nikt nie będzie nam kazał pisać definicji trenu na tym egzaminie. Musimy tylko wiedzieć, o co mniej więcej chodziło. A więc o co chodziło?

Treny to utwory poświęcone zmarłym (przecież to wiemy, skoro mówiły o zmarłej Urszulce). W antyku pisano je tylko dla zmarłych dorosłych, a Kochanowski trochę zaszalał i napisał je dla dziecka. W trenach opisuje się, czego się żałuje po odejściu danej osoby, za czym się tęskni, ale wspomina się też dobrze rzeczy związane z tą osobą. W skrócie – tren to rymowany utwór żałobny.

Które treny na egzamin ósmoklasisty?

Na egzamin ósmoklasisty trzeba znać tylko cztery treny (oczywiście nie na pamięć!):

  • tren I,
  • tren V,
  • tren VII,
  • tren VIII.

Treść ich wszystkich, gotową do druku i zebraną na jednej kartce, znajdziecie tutaj: Jan Kochanowski – Treny – do egzaminu ósmoklasisty. Warto chociaż raz w życiu zajrzeć do tych tekstów, w końcu na egzaminie również mogą one się pojawić!


Co z tych trenów powinniśmy zapamiętać do egzaminu?

Tren I – egzamin ósmoklasisty

  • tren rozpoczynający cały cykl
  • można go podzielić na trzy części
  • pierwsza część jest opisem emocji, żalem, który budzi się w ojcu po śmierci córeczki
  • druga część jest metaforycznym opisem śmierci (ojciec porównuje śmierć do smoka, który porywa małe ptaszki z gniazda),
  • trzecia część jest dyskusją z różnymi postawami, które można przyjąć wobec takiego zdarzenia (ojciec nie wie, czy ma się smucić, czy złościć, czy pogodzić z tym)

Tren V – egzamin ósmoklasisty

  • tren musimy kojarzyć z oliwką
  • całe pierwsze zdanie tego trenu to bardzo rozbudowanie porównanie homeryckie, czyli takie, w którym coś porównuje się do przyrody
  • w tym przypadku do przyrody, a dokładniej do oliwki, zostaje porównana zmarła Urszulka i jej życie
  • w trenie tym metaforycznie przedstawiona jest śmierć – Urszula jest oliwką, która została przez przypadek ścięta przez nieuważnego sadownika

Tren VII – egzamin ósmoklasisty

  • tren ten musimy kojarzyć z ubrankami
  • podmiot liryczny trenu patrzy na ubranka, które zostały po zmarłej córeczce
  • ojciec opisuje, jaki ból sprawia mu widok tych ubranek (tęskni za dzieckiem)
  • dziecięce ubranka stale przypominają mu zmarłe dziecko

Tren VIII – egzamin ósmoklasisty

  • tren ten musimy kojarzyć z jego pierwszym wersem (bo ten wers jest bardzo popularny!): “Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, moja droga Orszulo, tym zniknieniem swoim”
  • ojciec porównuje w tym trenie dom z dzieckiem do domu bez dziecka
  • dom z dzieckiem był radosny, pełny śmiechu, zabawek, a dom bez dziecka wydaje mu się smutny i pusty
  • tren ten kierowany jest do zmarłej córki

We wszystkich tych trenach podmiot liryczny (ojciec zmarłego dziecka) opisuje swój ból i swoje cierpienie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.