gramatyka współczesna,  językoznawstwo jako nauka

Wyrazy a frazeologizmy

W systemie leksykalnym wbrew pozorom są nie tylko wyrazy. Mieszczą się w nim także związki frazeologiczne oznaczające zupełnie coś innego niż wyrazy, które wchodzą w ich skład. Na przykład wdowi grosz wcale nie oznacza grosza należącego do wdowy, jak sugerowałoby znaczenie słów wchodzących w skład tego frazeologizmu. Czym różnią się wyrazy od frazeologizmów i jakie typy frazeologizmów wyróżniamy?

Wyrazy a frazeologizmy – różnice

wyrazy frazeologizmy
mają formę ciągłą (bez spacji) mają formę nieciągłą (ze spacją lub dywizem)
funkcjonują jako jednostki samodzielne funkcjonują jako jednostki złożone z jednostek, z których co najmniej jedna jest jednostką samodzielną (wyrazem występującym także poza tym związkiem)
mają znaczenie jednostkowe mają znaczenie całościowe, globalne (nie są sumą znaczeń słów, które wchodzą w ich skład)
mają stałą formę mają stałą formę (np.: jest tylko wdowi grosz, nie ma wdowiej złotówki)
są utrwalone w systemie językowym są utrwalone w systemie językowym

Przykłady wyrazów:

stół, biologia, kot, Afryka

Przykłady frazeologizmów:

biedny jak mysz kościelna, jeść komuś z ręki, mieć klapki na oczach

Typy frazeologizmów

Wśród frazeologizmów wyróżnić możemy kilka typów:

Frazy

co to: związki frazeologiczne, które mają formę zdania lub równoważnika zdania

przykłady:

  • z dużej chmury mały deszcz
  • nie ma róży bez kolców
  • do wesela się zagoi

ciekawe: mogą także funkcjonować jako przysłowia (np.: Bez pracy nie ma kołaczy.), sentencje i maksymy

Zwroty

co to: związki frazeologiczne, w których podstawowy człon jest czasownikiem

przykłady:

  • bić się z myślami
  • ciągnąć kogoś za język
  • klepać biedę
  • odnieść sukces

Wyrażenia

co to: związki frazeologiczne, w których podstawowy człon jest rzeczownikiem (ewentualnie przymiotnikiem)

przykłady:

  • pies ogrodnika
  • wilczy głód
  • alfa i omega
  • biały kruk

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.