Onomastyka to dziedzina językoznawstwa, które zajmuje się badaniem nazw własnych – nie tylko ich funkcjonowaniem w języku, ale także ich pochodzeniem. Sprawdź, jakie są główne źródła nazw własnych i czym dokładnie zajmuje się dziedzina naukowa, które je bada.

Onomastyka – co to? 

Onomastyka to dziedzina nauk językoznawczych zajmująca się badaniem nazw własnych. Trudna nazwa tej dziedziny wzięła się stąd, że nazwy własne w językoznawstwie określamy onimami. Nazwy własne to np.: nazwy rzek, jezior, miast, państw, imiona i nazwiska ludzi.

Reklamy

Czym zajmuje się onomastyka?

Onomastyka skupia się wokół kilku zadań:

  • rejestruje nazwy własne,
  • klasyfikuje je,
  • bada etymologię nazw własnych (ich pochodzenie),
  • tworzy opisy nazw własnych,
  • bada związki między apelatywami (nazwami pospolitymi) a nazwami własnymi,
  • bada związki między nazwami a religią, historią, kulturą i wartościami przyjętymi w danej społeczności,
  • bada także ewolucję nazw własnych na przestrzeni dziejów.

Źródła nazw własnych – skąd pochodzą?

Nazwy własne mogą pochodzić z kilku źródeł. Wymieniamy i opisujemy najważniejsze z nich.

Metonimiczne źródła nazw własnych

W tej kategorii źródeł metonimicznych (czyli polegających na zastąpieniu nazwy jakiegoś przedmiotu inną istniejącą nazwą) znajdują się:

Antroponimy

Czyli wyrazy, w których przedmiot nazwany jest imieniem/nazwiskiem twórcy tego przedmiotu, przykładami mogą być:

  • prysznic (od wynalazcy Vincenza Priessnitza),
  • diesel (od konstruktora tego silnika Rudolfa Diesla),
  • melba (od śpiewaczki Nellie Melby).

Toponimy

Czyli wyrazy, w których przedmiot jest nazwany miejscem, z którego pochodzi lub w którym pierwszy raz został wyprodukowany, np.:

  • arras (od miasta we Francji, w którym produkowano pierwsze arrasy),
  • koniak (od miasta Cognac),
  • maraton (od miejscowości Maraton w Grecji).

Wykaz innych eponimów znajdziesz tutaj.

Chrematonimy

Czyli nazwy przyjęte za nazwy ogólne pewnej klasy przedmiotów, a wcześniej będące nazwami własnymi produktów, dzięki którym stały się rozpoznawalne. Przykładami są:

  • adidas (od obuwia sportowego firmy Adidas),
  • ksero (od firmy Xerox),
  • dżip (obecnie każdy samochód terenowy, a pierwotnie konkretny pojazd armii amerykańskiej).

Metaforyczne źródła nazw własnych

Nazwy własne tworzone są także metaforycznie, ze względu na to, jakie cechy danego obiektu/osoby mają odzwierciedlać. W nazwach własnych zwraca się uwagę na przykład na:

  • wygląd (np.: moloch, obecnie ogromny budynek, a pierwotnie imię wielkiego bóstwa Izraelitów),
  • działanie (np.: syzyfowa praca od imienia Syzyf),
  • społeczność (np.: sodoma i gomora jako każde określenie siedliska nieprawości, pierwotnie biblijne miasta),
  • kultura/religia (np.: mekka w znaczeniu centrum działalności – Ten park to mekka miłośników starego drzewostanu!, a pierwotnie miasto ważne dla muzułmanów).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.